یوسف القرضاوی

 

یوسف عبدالله القرضاوی، مفتی عربی مصری الاصل، رئیس و مؤسس اتحادیه جهانی علمای مسلمان است. او یکی از اصلی‌ترین تئوریسین‌های جریان موسوم به الوسطیة و از تربیت‌شده‌های مدرسه حسن البنا و اخوان المسلمین است. او پس از خلع مرسی از ریاست جمهوی به عنوان یکی از مفتی‌های مصر وارد میدان شده و خواستار بازگشت مرسی به قدرت شد.

 


امتیاز دهی به مطلب:
 

به اشتراک گذاری مطلب:
ارسال به دوستانارسال به دوستان
  • -زندگینامه

    یوسف عبدالله القرضاوی در سال 1926 در یکی از روستاهای حومه‌ی محله‌ی الکبرای استان غربی مصر، در خانواده‌ای متدین به دنیا آمد. 2 سال بیشتر نداشت که پدرش از دنیا رفت و عمویش سرپرستی او را بر عهده گرفت. 
    یوسف القرضاوی به عنوان مفتی عربی، رئیس و مؤسس اتحادیه جهانی علمای مسلمان، پس از خلع مرسی از ریاست جمهوری در 3 ژوئن 2013 (12 تیر سال 1392)، با فتوایی به حمایت از مرسی پرداخت و خواستار بازگشت او به قدرت شد.
     
  • +تحصیلات

    قرضاوی در سن 5 سالگی به منظور حفظ قرآن کریم به مکتب‌خانه و در 7 سالگی برای تحصیلات جدید وارد دبستان شد. او توانست پیش از آن که به سن 10 سالگی برسد حافظ کل قرآن کریم و در سن 12 سالگی دوره‌ی ابتدایی را به پایان برساند. او در شهر طنطا دوره‌های دانشسرای مقدماتی و دانشسرای عالی دینی را گذرانید، برای ادامه‌ی تحصیل در قاهره به دانشکده‌ی اصول دین راه یافت و در سال 1952 دانش‌نامه‌ لیسانس با درجه‌ ممتاز را اخذ کرد. سپس در رشته‌ی دبیری دانشکده‌ زبان عربی ثبت‌نام کرد و از آن جا نیز به دریافت لیسانس با درجه‌ی ممتاز نایل گردید. قرضاوی در سال 1957 به مؤسسه تحقیقات و مطالعات زبان عربی وارد شد و دیپلم عالی زبان و ادبیات عربی را دریافت نمود و دوره 3 ساله دکترای دانشکده اصول دین را در سال 1960 با موفقیت به پایان رساند و به آماده ساختن رساله‌اش پیرامون زکات در اسلام پرداخت ولی پیشامدهایی چند باعث تأخیر آن شد و با وخامت اوضاع مصر 13 سال بعد یعنی در سال 1973 دکترای خود را با رتبه عالی گرفت. 
     
  • +فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی

    یوسف القرضاوی مسئول انجمن دانشجویان نهضت اسلامی در دانشکده اصول دین و سایر دانشکده‌های دانشگاه الأزهر بود و در نبرد کانال سوئز علیه استعمار انگلیس در کادر فرماندهی اکیپ‌های دانشجویی الأزهر عضویت داشت. وی در این مسیر دعوت و مبارزه، انواع اذیت و آزار را متحمل شد. در سال 1949 در روزگار حکومت فاروق زندانی شد. همچنین در دوران حکومت جمال عبدالناصر، در سال‌های 1954 و 1962 دوباره به زندان رفت. حکومت‌ نظامی وقت، او را از ارتباط گرفتن با مردم از طریق سخنرانی و تدریس ممنوع گردانید و ابزار دیگری به جز قلم برای او باقی نماند. ناگزیر افکار خود را در قالب سلسله مقالات و کتاب‌ها و رساله‌ها در اختیار مردم گذاشت.
    استاد قرضاوی در کنفرانس‏ها و سمینارهای علمی-اسلامی در کشورهای مختلف از جمله: سمینار تشریع اسلامی در لیبی، اولین کنگره تاریخ در بیروت، جشنواره تعلیماتی جامعه دانشمندان هند و کنفرانس جهانی اقتصاد اسلامی در مکّه مکرمه و کنفرانس فقه اسلامی در ریاض، کنفرانس دعوت اسلامی در مدینه منّوره و کنفرانس سالانه اتحادیه دانشجویان مسلمان در آمریکا شرکت کرده است. 
     
  • +مسئولیت‏های اداری

    قرضاوی در سال 1951 سرپرستی امور دینی وزارت اوقاف مصر در رابطه با خطابه، تدریس و سرپرستی مساجد و سردبیری انجمن ائمه جماعات را عهده‌دار گردید. وی در سال 1959 در اداره فرهنگ اسلامی الأزهر مشغول به کار شد؛ مطبوعات و انتشارات را زیر نظر گرفت و به پاسخگویی سؤالات و شبهاتی که از طریق جراید پیرامون اسلام مطرح می‌گردید، پرداخت و در برنامه‌ریزی دفتر هنری اداره‌ی دعوت و ارشاد شرکت جست. قرضاوی در سال 1961 برای مدیریت یک مدرسه علوم دینی نوبنیاد به کشور قطر دعوت شد و این مدرسه را طبق اصولی‌ترین و جدیدترین مبانی علمی و تربیتی پایه‌گذاری کرد و به صورت یک مدرسه نمونه در منطقه خلیج فارس درآورد که طلاب علوم دینی از اطراف و اکناف کشورهای عربی و اسلامی به این مدرسه روی آورده تا این که دانشکده علوم تربیتی قطر تأسیس شد و به عنوان استاد و رئیس گروه مطالعات اسلامی به آن دانشکده منتقل گردید.

     

  • +آثار و جوایز

    از محورهاى پژوهشى قرضاوى می‌توان به کتاب‌های وى در زمینه‌های عقیدتى، فقهى، سیاسى، اقتصادى و ... این‌ها اشاره كرد كه تألیفات او از 90 كتاب متجاوز است. 
    مهم‌ترین کتاب‌های او:
    «الاسلام و العلمانیة وجهاً لوجه» (اسلام و سكولاریزم رودرروى هم)
    «مركز المرأة فى الحیاة الاسلامیة» (جایگاه زن در حیات اسلامى)
    «السیاسة الشرعیة» (سیاست قانونى)
    «غیرالمسلمین فى المجتمع الاسلامى» (غیرمسلمانان در جامعه اسلامى)
    «الایمان و الحیاة» (ایمان و زندگى)
     
    جوایز
    قرضاوی جوایز علمی متعددی دریافت کرده که جایزه بانک توسعه اسلامی، جایزه ملک فیصل به علت مشارکت در مطالعات اسلامی، جایزه عطای ویژه علمی از رئیس دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی و جایزه فقه از سوی سلطان برونئی از جمله آن‌هاست. 
     
  • +دیدگاه‌ها و زمینه های فعالیتی

    قرضاوی یکی از اصلی‌ترین تئوریسین‌های جریان موسوم به الوسطیة و از تربیت‌شده‌های مدرسهٔ حسن البنا و اخوان المسلمین است. او به عنوان یکی از حامیان فلسطین در خطبه‌های نماز جمعه هر هفته‏ی مسجد عمر بن خطاب دوحه قطر، در پخش مستقیم از کانال ماهواره‌ای قطر، به بررسی رویدادهای فلسطین پرداخته و با داشتن رابطه خوب با حماس و سایر گروه های اسلامی فلسطین، از اعراب به خاطر عدم حمایت از فلسطینی‌ها انتقاد کرد.
     
    مهم‌ترین زمینه‌های علمی و فعالیتی
    از مهم ترین زمینه های فعالیتی قرضاوی می توان تألیفات علمی، دعوت و ارشاد، فقه و فتوا، کنفرانس‌ها و سمینارها، مسافرت‌ها و سخنرانی‌ها، عضویت در شوراها و مؤسسات اقتصاد اسلامی، توجیه بیداری اسلامی، فعالیت‌های حرکتی و جهاد را نام برد.

     

  • +حمله قرضاوی به حزب الله لبنان

    قرضاوی در می 2013 شدیدترین حملات و انتقادات را متوجه حزب الله لبنان و "نوری مالکی" نخست‌وزیر عراق کرد.
    وی در خطبه نماز جمعه مسجد "عمر بن خطاب" در دوحه پایتخت قطر اظهار داشت: «حزب الله واقعی هیچ‌گاه به ظالمان کمک نمی‌کند؛ اما این حزب که در لبنان است،‌ حزب شیطان است زیرا به حکومت دیکتاتوری و ظالم سوریه کمک می‌کند! اگر این حزب از ملت سوریه که اهل حق هستند در برابر حکومت ظالم حمایت می‌کرد،‌ اهل حق بود و حزب الله نامیده می‌شد اما اکنون که از دیکتاتور سوریه حمایت می‌کند،‌ حزب شیطان است!‌ ما از همه جهانیان و جامعه بین‌الملل از جمله ایالات‌متحده آمریکا،‌ فرانسه،‌ بریتانیا، آلمان،‌ ایتالیا و همه و همه می‌خواهیم که علیه آن‌هایی که ضد ملت سوریه مبارزه می‌کنند،‌ بایستند!»
    قرضاوی در ادامه "نوری مالکی" نخست‌وزیر عراق را نیز مورد حمله و انتقاد قرار داد و گفت:‌ «عراق به مردی مبتلا شده که در حد حکومت نیست اما ناخواسته به قدرت رسید. مردم از او نفرت دارند و او را لعنت می‌کنند. او اهل سنت را به اعدام محکوم می‌کند. او عراق را تکه تکه و پاره پاره کرد. شیعه و سنی و کرد و عرب را در عراق از هم جدا کرد اما در نهایت شکست خواهد خورد زیرا او یک دیکتاتور در کره زمین به شمار می‌رود و خداوند وعده شکست دیکتاتوران را داده است.» 
     
    واکنش به موضع‌گیری قرضاوی در قبال حزب الله لبنان
    سخنان قرضاوی در مورد حزب الله لبنان و نوری مالکی واکنش‌های گسترده‌ای را در پی داشت. عراقچی، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه کشورمان در خصوص اظهارات قرضاوی درباره حزب‌الله لبنان گفت: «ظاهراً جایگاه خدا و شیطان نزد آقای قرضاوی عوض شده است.» 
    آیت‌الله محسن اراکی، دبیر کل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نیز در نامه‌ای سرگشاده به «یوسف قرضاوی» خواستار بازگشت وی به گذشته تقریبی و وحدت‌گرای خود شد و تأکید کرد: «مجمع آمادگی دارد با همکاری شما و علمای اسلامی در حل بحران‌ها و مشکلات جهان اسلام بکوشد.» 
    محمد صادق‌الحسینی کارشناس مسائل خاورمیانه اظهارات شیخ یوسف القرضاوی را به تحولات القصیر مرتبط دانست و با انتقاد شدید از موضع‌گیری وی در قبال حزب‌الله و حمایت از تروریست‌های سوری گفت: «قرضاوی نشان داد مفتی ناتو و آمریکاست.»
     
  • +خلع مرسی از قدرت و ورود قرضاوی به میدان

    با ورود نظامیان به عرصه سیاسی در مصر و خلع محمد مرسی از ریاست جمهوری مصر در 3 ژوئن 2013 (12 تیر سال 1392)، مصر روزهای خونینی را تجربه کرد. 
    قرضاوی به عنوان یکی از مفتی‌های مصر پس از این رویداد وارد میدان شده و خواستار بازگشت مرسی به قدرت شد. در این راستا پایگاه رسمی حزب «آزادی و عدالت» شاخه سیاسی گروه اخوان ‌المسلمین مصر فتوایی را از «یوسف القرضاوی» که رهبر معنوی اخوان‌ المسلمین است صادر کرد که طی آن بر تأیید «محمد مرسی» رئیس جمهور برکنار شده و باقی ماندن قانون اساسی و عقب نشینی نیروهای مسلح تأکید کرده بود. 
     
    فتوای جنجالی قرضاوی 
    قرضاوی در فتوای خود اعلام کرده بود: «مصری‌ها ده‌ها سال فرصت انتخاب رئیس‌جمهور نداشتند تا آنکه خدا فرصت را برای آن‌ها فراهم کرد و برای اولین بار رئیس‌جمهوری را به اختیار و اراده خود انتخاب کردند که آن رئیس‌جمهور «محمد مرسی» بود از سوی دیگر «عبدالفتاح السیسی» وزیر دفاع و فرمانده نیروهای مسلح نیز در برابر دیدگان ما قسم یاد کرد که از رئیس‌جمهور مرسی اطاعت کند؛ اما تغییر ناگهانی وی را دیدیم که خود را از یک وزیر به کسی که صاحب قدرت است منتقل کرد.» 
    حمایت قرضاوی از مرسی محدود به این فتوا نبود؛ وی طی فتوایی دیگر خواستار جهاد علیه حکام جدید مصر شد. 
     
    صدور فتوای قتل عوامل کودتای نظامی 
    قرضاوی در برنامه «زندگی و شریعت» در شبکه الجزیره با استناد به آیات قرآنی و احادیث در مسئله اطاعت از حاکم شرعی، ریخته شدن خون افرادی که از حاکم شرعی اطاعت نکنند را مباح دانست. وی بدون اینکه به اسم خاصی به صورت مستقیم اشاره کند، گفت: «کسانی که کودتای نظامی را اجرا کرده‌اند، در صورتی که از این اقدام خود عقب نشینی نکنند قتل آن‌ها واجب است زیرا حاکمی شرعی وجود دارد که باید مورد اطلاعت قرار گیرد.» او در واقع با این فتوا مجوز قتل «عبدالفتاح السیسی» وزیر دفاع و فرماندهان نظامی مصر که مرسی را برکنار کرده‌اند را صادر کرد.
    قرضاوی همچنین امارات را به اجیر کردن مزدوران و اراذل و اوباش برای حمله به حامیان مرسی در مصر متهم کرد.
     
    دعوت قرضاوی از مسلمانان جهان 
    «یوسف القرضاوی» با انتشار ویدیویی در رسانه‌ها از اتحادیه عرب، سازمان همکاری‌های اسلامی، اتحادیه آفریقا، سازمان ملل و شورای امنیت خواست موضع قاطعی در قبال تحولات مصر، پس از خلع مرسی اتخاذ کرده و با دخالت در امور داخلی مصر، حامیان مرسی و گروه اخوان المسلمین را حمایت کنند.
    وی همچنین از مسلمانان در اقصی نقاط جهان از جمله اندونزی، سنگال، مالزی، نیجریه، پاکستان، هند، سومالی، ایران، لیبی، تونس، سوریه، لبنان، فلسطین و اردن خواست که به مصر سفر کرده و در حمایت از گروه اخوان المسلمین در مصر شهید شوند. او گفت: «خداوند روز قیامت از شما خواهد پرسید که چگونه این کشتارها را دیدید و اقدامی نکردید.» 
     
  • +واکنش‏ها به فتوای قرضاوی

    قرضاوی مسلمان نیست  
    «توفیق علی وهبه» رئیس مرکز عربی مطالعات مصر و عضو مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در واکنش به فتوای قرضاوی، رئیس اتحادیه علمای مسلمان، گفت: «هر کسی با فتواهای خود [دیگران را] به کشتار مسلمانان دعوت کند مسلمان نیست.» وی با محکوم کردن فتوای قرضاوی گفت: «هر کسی که کشورهای دیگر را به دخالت در امور داخلی مصر دعوت کند؛ خائن و مزدور است و بایستی محاکمه شود.»
    وهبه با بیان اینکه فتواهای قرضاوی هیچ ارتباطی به قرآن کریم و سنت پیامبر(ص) ندارند، یادآور شد که این فتواها به منظور گمراه‌سازی و به اسم دین صادر می‌شوند.
    وی بدون هیچ دلیلی با اشاره به جدا شدن شیخ قرضاوی و محمد سلیم العوا از مجمع جهانی تقریب بین مذاهب اسلامی، افزود: پیش از این قرضاوی ایران را آماج حملات خود قرار داده بود و بنده تعجب می‌کنم که چگونه اخیراً کشورهای اسلامی از جمله ایران را به دخالت در امور داخلی مصر دعوت می‌کند.
    وهبه خواستار تشکیل کمیته‌ای با حضور شخص قرضاوی به منظور بررسی فتواهای اخیرش شد و تأکید کرد این فتواها هیچ ارتباطی با قرآن و سنت پیامبر (ص) ندارند و باعث تخریب الازهر شریف می‌شود و این در حالی است که قرضاوی خود در الازهر درس خوانده است. 
     
    تلاش‌ها برای لغو عضویت قرضاوی 
    در واکنش به فتواهای قرضاوی تعدادی از علمای الازهر موافق ارتش مصر در نامه‌هایی خواستار لغو عضویت او از «هیئت علمای بزرگ الازهر» شدند که با مخالفت احمد الطیب، شیخ الازهر واقع شد. 
     
  • +مواضع دوگانه قرضاوی در قبال تحولات خاورمیانه

    بیانیه‌ای در حمایت از رجب طیب اردوغان
    قرضاوی از جمله کسانی است که با فتاوای خود در جنایت‌ها و کشتار مسلمانان سوریه توسط تروریست ها نقش اساسی ایفا کرد؛ با این وجود اعتراضات مردم در ترکیه را توطئه و فتنه خارجی دانست. 
    قرضاوی در ژوئن 2013 با صدور بیانیه ای از سیاست‌های داخلی و خارجی آنکارا حمایت کرده و اعتراض‌های مردمی در ترکیه را همچون بحرین، توطئه و فتنه خارجی خواند.
    به دنبال آن اتحادیه جهانی علمای مسلمان در 10 ژوئن 2013 با صدور بیانیه‌ای از ملت ترکیه خواست تا در کنار دولت «رجب طیب اردوغان» باقی بماند. این بیانیه با امضای «یوسف القرضاوی» رئیس این اتحادیه و «علی قره‌داغی» دبیر کل آن منتشر شد.
    در این بیانیه از «اقلیت معارض» در ترکیه خواسته شده بود تا به رأی اکثریت احترام گذاشته و از تخریب و نابودی دارایی‌های دولتی و شخصی ترکیه دست برداشته و در دام توطئه‌های خارجی علیه ترکیه به دلیل مواضع قابل حمایتش در قبال مسائل امت اسلامی قرار نگیرند؛ در این بیانیه همچنین از قوانین و اقدامات آنکارا برای مهار فساد اخلاقی و اجتماعی در ترکیه حمایت شده بود.
     
    حمایت قرضاوی از دستاوردهای دولت اردوغان
    قرضاوی ضمن حمایت از دستاوردهای دولت اردوغان اعلام کرد: حزب عدالت و توسعه به ریاست رجب طیب اردوغان اقدامات موفقی در تمام عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی داشته است. حزب اردوغان به فضل الهی دستاوردهای زیادی برای ملت بزرگ ترکیه در زمینه اقتصادی و تحقق آزادی، عزت، عدالت و برابری داشته است؛ از مهم‌ترین دستاوردهای این دولت نیز تلاش جدی برای تدوین قوانین مبتنی بر عقاید ملت ترکیه و فطرت سلیم آن‌ها و جلوگیری از فساد اخلاقی و استفاده از مواد مخدر و مشروبات الکی بود.
     
    تقدیر قرضاوی از سیاست خارجی ترکیه
    قرضاوی در مورد سیاست خارجی ترکیه گفت: مواضع دولت اردوغان در سومالی، سوریه و عراق و سایر مسائل امت اسلامی و قضایای انسانی قابل افتخار است. در مقابل این دستاوردهای بزرگ، اتحادیه علمای مسلمان کاری جز تقدیر و تشویق نمی‌تواند انجام دهد و برای همه کسانی که در این مسئله سهیم بوده‌اند، توفیق روزافزون طلب کند.
     
    موضع دوگانه قرضاوی در قبال تحولات منطقه
    یوسف القرضاوی در حالی از دولت اردوغان در این شرایط بحرانی دفاع کرده بود که در هنگام اعتراض‌ها و درگیری‌ها در سوریه، موضعی کاملاً متفاوت اتخاذ کرد و آن را انقلابی مردمی خواند. البته این نخستین بار نبود که رئیس اتحادیه علمای مسلمان موضعی دوگانه در قبال تحولات منطقه اتخاذ می‌کرد،  پیش از این نیز، قرضاوی از آشوب‌ها در سوریه حمایت و از نظام این کشور انتقاد کرده و درعین‌حال انقلاب مردم بحرین را فتنه خوانده بود! 
    وی در سیاست یک بام و دو هوای خود، از انقلاب‌های کشورهای عربی تجلیل و آن را مردمی، جوان محور و صددرصد مسالمت‌آمیز توصیف کرده؛ درعین‌حال انقلاب مردم بحرین را به رسمیت نشناخته و آن را انقلابی فرقه‌ای و طایفه‌ای خوانده بود.
    قرضاوی بدون درخواست از نیروهای امنیتی بحرین و نیروهای اشغالگر سعودی برای سرپیچی از فرماندهان خود و قتل‌عام نکردن مردم بی‌گناه در بحرین، از نظامیان سوریه خواسته بود تا به ادعای او «از اجرای اوامر فرماندهان خود که دستور کشتار مردم را می‌دهند، سرپیچی کنند.»
    محکومیت تظاهرات علیه مرسی در مصر، حمایت از کشتار مسلمانان توسط تروریست ها در سوریه، محکومیت تظاهرات مردم بحرین علیه آل خلیفه و نیز محکومیت اعتراض مردم ترکیه به اردوغان و ... از جمله مواضع دوگانه قرضاوی در این مدت بوده است.
     


ویرایش این مطلب، یا ارسال نظر