کرمیت روزولت

 

کرمیت روزولت، سیاستمدار و پژوهشگر آمریکایی. وی یکی از طراحان كودتای 28 مرداد سال 1332 در تهران بود.

 


امتیاز دهی به مطلب:
 

به اشتراک گذاری مطلب:
ارسال به دوستانارسال به دوستان
  • -زندگینامه

    کرمیت روزولت، معروف به کیم و از طراحان كودتاي 28 مرداد تهران در 1916 در بوئنوس آيرس به دنيا آمد. او نوه تئودور روزولت بيست و ششمين رئيس‌جمهورآمريكا بود.

     

  • +تحصیلات

    وی تحصیلاتش را در دانشگاه‌ هاروارد با درجه دكترا به پایان رساند و سپس به عنوان دانشیار تاریخ به تدریس پرداخت. به گفته كرمیت، رساله پایان نامه تحصیلی او درباره «فنون تبلیغات در جنگ داخلی انگلیس» بود و به همین سبب او با راههای مقابله با بحرانهای داخلی كشورها آشنایی داشت.

     

  • +فعالیت ها و مسئولیت‌ها

    با جنگ جهانی دوم، كه به‌دستور فرانكلین روزولت اولین سازمان اطلاعاتی آمریكا تأسیس شد، كرمیت روزولت 25 ساله در اواخر سپتامبر 1941 از نخستین كسانی بود كه در سازمان اطلاعاتی ویژه رئیس‌جمهور آغاز به كار كرد.

     

    پژوهش درباره ایران

    نخستین كار او پژوهش درباره ایران و به‌ویژه مطالعه در زندگی قشقایی‌ها بود؛ این تحقیق سرآغازی بود كه سرگذشت كرمیت روزولت را به تاریخ معاصر ایران پیوند زد. با تأسیس اداره خدمات استراتژیك كرمیت روزولت در 1942 به این سلف سیا جلب شد و با توجه به تحصیلات، علاقه شخصی و نیز سوابق فعالیتش در دفتر اطلاعات رئیس‌جمهور مسئولیت اداره خاورمیانه را به‌دست گرفت. در همین سمت روزولت در آوریل 1944 نخستین سفر خود را به ایران چهار ماه پس از كنفرانس تهران انجام داد. كیم در خاطراتش می‌نویسد كه پس از این مسافرت، مرا به ایتالیا فرستادند ولی ایتالیا به‌اندازه خاورمیانه جالب نبود!

    كرمیت روزولت در تابستان 1946 یعنی در اوج حوادث آذربایجان نیز وارد تهران شد و پس از ملاقات با شاه بلافاصله عازم جنوب شد و با رؤسای ایل قشقایی ملاقات كرد.

    در بازگشت از این سفر بود كه برای نخستین بار گزارش‌های متعددی درباره ایل قشقایی به همراه تصاویر سران ایل قشقایی در مطبوعات آمریكا درج گردید و توجه افكار عمومی غرب به این منطقه از ایران و مردم آن جلب شد. مدت كوتاهی پس از این سفر در پائیز 1325 «نهضت جنوب» آغاز شد و «برادران قشقایی» خواستار «خودمختاری فارس» شدند.

     این حادثه در تاریخ ایران به‌عنوان توطئه دولت قوام و سرویس‌های جاسوسی آمریكا و انگلیس برای مقابله با اشغال آذربایجان و كردستان توسط ارتش سرخ شوروی به ثبت رسیده است.

    در ماه مه 1947 آژانس مركزی اطلاعات آمریكا (CIA5) تأسیس شد و كرمیت روزولت به فعالیت خود در این سازمان جدید ادامه داد. به گفته ویلیام كلبی در ژوئن 1948 سیا رسماً مجاز شد كه به عملیات شبه‌نظامی و توطئه‌گرانه دست زند و در پی‌ آن معاونت عملیاتی سیا تأسیس شد. كرمیت روزولت از مسئولان اولیه این ارگان بود و ریاست اداره خاورمیانه آن را به عهده داشت. او از 1952 تحت مسئولیت مستقیم ریچارد هلمز قرار گرفت. در این سال‌ها كرمیت روزولت در ایستگاه منطقه‌ای سیا در بیروت مستقر بود و به‌عنوان استاد تاریخ در دانشگاه آمریکایی بیروت و ریاست انجمن آمریکایی دوستداران خاور نزدیك از یك پوشش فرهنگی مناسب بهره می‌جست. از عملیات توطئه‌گرانه او در این سال‌ها اطلاع زیادی در دست نیست، ولی طبیعی است كه در هر اقدامی كه توسط سیا در خاورمیانه صورت گرفته است باید دست پنهان كرمیت روزولت را به‌عنوان مسئول مستقیم اداره خاور نزدیك در سیا جستجو كرد.

    از مهم‌ترین این حوادث كه به كیم روزولت منسوب می‌گردد، ماجرای براندازی ملك فاروق و كودتای نجیب ـ ناصر در ژوئیه 1952 است.

     

  • +توطئه 28 مرداد 1332

    كرمیت روزلت در 16 تیر 1332 با گذرنامه جعلی به نام جیمز ف. لاكریج از مرز عراق وارد ایران شد تا توطئه آمریکایی ـ انگلیسی 28 مرداد 1332 را رهبری كند. او در آن زمان 12 سال تجربه پژوهش و كار در مسائل ایران داشت و طی این سال‌ها فعالیت‌های اطلاعاتی آمریكا را در خاورمیانه هدایت می‌كرد. كرمیت روزولت با نقش خود در عملیات 28 مرداد 32 شاه را برای همیشه مدیون خود ساخت. او نخستین دیدار خود را با شاه پس از كودتا ـ اول شهریور 1332 ـ چنین شرح می‌دهد: «راننده مستقیماً مرا كنار پله‌ها برد. آنجا مردی با لباس فراك از من استقبال كرد. تعظیم كوتاهی نمود و مرا به طبقه دوم راهنمای كرد. شاه در اتاق پذیرایی منتظر من بود... موقعی كه به یكدیگر دست می‌دادیم مرد دیگری با لباس فراك با گیلاس‌های كوچك ودكا و خاویار وارد شد... اولین كلمات شاه بسیار موقر و سنگین ادا شد: من تاج و تختم را از بركت خداوند، ملتم، ارتشم و شما دارم. گیلاسش را برداشت و به‌سلامتی من دستش را بلند كرد و من هم همین كار را كردم. هر دو آن را نوشیدیم. سپس شاه خندید و گفت خیلی خوشحالم از اینكه شما را اینجا می‌بینم، خیلی بهتر از داخل ماشین و خیابان و باغ است...» پس از كودتا پیوند كرمیت روزولت با ایران قطع نشد، بلكه ابعادی دیگر یافت.

     

  • +سوء استفاده ها از دولت ایران

    كیم در 1958 پس از 17 سال كار اطلاعاتی از سیا كناره گرفت و ترجیح داد به كسب و كار خصوصی بپردازد. او به استخدام كمپانی گلف یكی از 5 شركت قدرتمند نفتی جهان، درآمد و به معاونت این كمپانی در امور روابط با دولت آمریكا منصوب شد. كمپانی گلف با 7 درصد سهم از اعضای كنسرسیوم بود كه بر نفت ایران چنگ انداخت. با تثبیت رژیم شاه در ایران كرمیت روزولت ترجیح داد از سوابق دوستی‌اش با محمد‌رضا پهلوی سود ببرد و فعالیت‌های خود را در ایران متمركز سازد.

    او در 1964 از كمپانی گلف خارج شد و به تأسیس یك شركت دلالی در واشنگتن دست زد كه رژیم شاه مشتری اصلی آن بود.

     بدین‌سان كرمیت روزولت پاداش خود را از شاه دریافت كرد.

    او در سال‌های 1964 تا 1979 دلال معتبر معاملات اسلحه آمریكا با ایران بود. كرمیت روزولت در معامله یك میلیارد دلاری خرید هواپیماهای F-5 با كمپانی گرومن نیز نقش داشت.

     شاه هیچ‌گاه دین خود را به روزولت فراموش نكرد و پس از سقوط نیز در مصاحبه‌های خود از او به‌عنوان «دوست من آقای روزولت» یاد کرد!

     

  • +درگذشت

    كرميت روزولت، در سال 2000 (28 خرداد1379)، درگذشت.

     



ویرایش این مطلب، یا ارسال نظر