منیره گرجی فرد

 

منیره علی معروف به منیره گرجی فرد، تنها زن نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی در سال 1358 شناخته می‌شود. وی فعالیت‌های اجتماعی خود را با 15 خرداد سال 1342 آغاز کرد. او پس از پایان دوره مجلس خبرگان قانون اساسی به تدریس در حوزه علمیه خدیجه کبری (س) و مرکز تربیت معلم شهید رجایی مشغول شد.

 


امتیاز دهی به مطلب:
 

به اشتراک گذاری مطلب:
ارسال به دوستانارسال به دوستان
  • -زندگینامه

    منیره گرجی فرد در سال 1308 در تهران متولد شد. وی در یک محیط سنتی و عادی، مانند همه مسلمانان زندگی می‌کرد؛ محیطی سالم و پر از صفا، یکرنگی و عطوفت.

    او درباره دوران کودکی خود می‌گوید: «ما هشت فرزند بودیم و در چنین محیطی که سرشار از پاکی و صمیمیت بود، بزرگ شدیم و چیز خاصی در زندگی ما نبود، تحصیلاتی در حد معمول داشتیم، البته پسرها می‌توانستند تحصیل کنند، ولی برای دخترها محدود بود.»

    گرجی در مورد زندگی خود می‌گوید: «من با یک مریضی سخت روبه رو شدم و آن را یک پیام خدا و یک رمز دانستم و به عقیده خودم بعضی از استعدادهای ناشناخته‌ام را آنجا یافتم. می‌خواهم این واقعیت را بگویم که این‌طور نیست که یک نفر بیاید و مستقیماً دستمان را بگیرد و بالا ببرد یا پدری دانشمند داشته باشیم یا برادری با فلان شغل داشته باشیم تا بتوانیم به جایی برسیم. همان جایی که سدی در جلویمان ایجاد می‌شود، باید به خودمان برگردیم و توان حرکتمان را برای عبور از این سد بررسی کنیم، چرا که ما آن توان را داریم. باید در زندگی از این فرصت‌های بسیار عالی استفاده کنیم. ما وقتی درباره زندگی کسانی که مورد لطف قرار گرفتند، مطالعه می‌کنیم، می‌بینیم که آن‌ها در فقر، مرض، مشکل و... خدا را یافتند. وقتی خدا را یافتند آن وقت حرکت کردند.»

     

  • +تحصیلات

    خانم گرجی فرد به دلیل ازدواج در سن 15 سالگی مدتی ادامه تحصیلشان با وقفه مواجه شد؛ ولی مطالعات اسلامی و اجتماعی ایشان هم چنان ادامه داشت تا در سن 35 سالگی که فرزندانشان بالغ شدند، دوباره تحصیل و تحقیق در متون اسلامی را آغاز و همراه با این فعالیت‌ها با سخنرانی‌ها و افشاگری‌های خویش به مبارزه با طاغوت پرداخت.

     

  • +آغاز فعالیت‌های اجتماعی

    گرجی فرد فعالیت‌های اجتماعی خویش را از سنین جوانی و همزمان با 15 خرداد سال 1342 آغاز کرد. وی در جریان پیروزی انقلاب اسلامی فعالیت‌های زیادی را با برگزاری جلسات در قالب جلسات اجتماعی، تفسیر و احکام انجام داد که این جلسات بعد از چندی شکل سیاسی به خود گرفت. مجالس وعظ و خطابه خانم گرجی در سال‌های 57،56 و 58 معروف شد و زنان و گاهی مردان را آماده مبارزه می‌کرد.

     

  • +راه یافتن به مجلس خبرگان قانون اساسی

    لزوم تشکیل مجلس خبرگان

    با سقوط نظام شاهنشاهی و پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نگارش جدید قانون اساسی برای تحقق آرمان‌های ملت ضروری بود و این اقدام مستلزم تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی بود. البته فکر تدوین قانون اساسی قبل از پیروزی انقلاب و به هنگام اقامت امام خمینی (ره) در پاریس (13 مهر تا 11 بهمن 57) به وجود آمده بود.

    پس از تصویب پیش‌نویس قانون اساسی توسط شورای انقلاب متن پیش‌نویس توافق شده برای دستیابی به تصویب و راه حل نهایی نزد امام خمینی(ره) و مراجع قم ارائه شد. با تأیید و تثبیت نظام جمهوری اسلامی و نهایی شدن پیش‌نویس قانون اساسی زمینه اجرایی شدن آن فراهم شد.

    امام خمینی (ره) مایل بود این مرحله با سرعت بیشتری پی گیری شود. تشکیل مجلس مؤسسان برای تدوین قانون اساسی از سوی امام اشاره شده بود؛ اما عواملی چون چگونگی انتخاب افراد واجد صلاحیت، مدت مورد نیاز برای تشکیل مجلس و همچنین زمان لازم برای تدوین قانون اساسی در مجلس مؤسسان از جمله مشکلات زمان‌گیری بود که تدوین قانون اساسی را به تعویق می‌انداخت. به این دلیل، بسیاری از اعضای شورای انقلاب با توجه به ضرورت تسریع تدوین قانون اساسی و تثبیت نظام سیاسی و همچنین با توجه به وجود توطئه‌ها و بحران‌های مختلف موجود در کشور و احتمال تشدید آن‌ها که می‌توانست ثبات انقلاب را به خطر اندازد، پیشنهاد برگزاری مجلس محدودتری از نمایندگان مردم را به جای مجلس مؤسسان برای بررسی پیش‌نویس قانون اساسی ارائه کردند.

    نظر تشکیل مجلس خبرگان از سوی آیت‌الله طالقانی مطرح شد و در واقع پیشنهاد سومی بود که در برابر نظر اول، برگزاری رفراندوم برای به رأی گذاشتن قانون اساسی و نظر دوم، تشکیل مجلس مؤسسان، مطرح شد.

    سرانجام تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی با نظر اکثریت و موافقت امام (ره) به تصویب رسید و 24 خرداد 1358 متن پیشنهادی قانون اساسی در مطبوعات منتشر شد و از عموم مردم درخواست شد تا پیشنهادهای خود را ظرف یک ماه ارائه کنند. شورای انقلاب در 14 تیر 1358 لایحه قانونی انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسی را تصویب کرد که به موجب آن عمده اعضای این مجلس 73 نفر تعیین شد.

     

    انتخابات مجلس خبرگان

    رقابت اصلی اولین انتخابات جمهوری اسلامی ایران میان نیروهای انقلابی و مذهبی از یکسو و نیروهای ملی‌گرا و سازمان مجاهدین خلق از سوی دیگر بود. ملی‌گراها و مجاهدین خلق دست به ائتلاف زده با عنوان «ائتلاف گروه‌های پنج‌گانه» کاندیداهای مشترک معرفی کردند؛ اما در مقابل نیروهای مذهبی و انقلابی هر یک برای خود لیست مستقلی معرفی کرده بودند این امر موجب چنددستگی و تفرقه میان آن‌ها می‌شد و می‌توانست موقعیت شکننده‌ای برای آن‌ها پدید آورد.

    امام خمینی (ره) با تأکید بر حضور روحانیون تمام نیروهای مذهبی و انقلابی را دعوت کرد با روحانیت دست به ائتلاف بزنند. به دنبال این دعوت سرانجام تشکل‏ها و گروه‏های مذهبی در مورد ده کاندیدای تهران باهم ائتلاف کردند. در این ائتلاف گروه‌هایی چون جامعه روحانیت مبارز، حزب جمهوری اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سازمان فجر اسلام، گروه انقلابی ابوذر، انجمن اسلامی معلمان، انجمن‌های اسلامی شهرری و جنبش مسلمانان پیشگام دست به ائتلاف زده بودند.

    خانم گرجی فرد عضوی از این ائتلاف بود که به مجلس خبرگان راه یافت. ایشان در تدوین اصولی از قانون اساسی، به ویژه آن اصولی که به مسئله زنان و خانواده مربوط می‏شد، نقش بسیار تأثیرگذاری داشت.

     

    عضویت گرجی فرد در مجلس خبرگان

    منیره گرجی که با اصرار شهید بهشتی وارد عرصه انتخابات شده بود در مورد عضویتش در مجلس خبرگان گفت: «در مورد راه یافتن به مجلس، من هیچ‌وقت برای خودم قدمی بر نداشتم. الآن هم نه باکسی آشنا هستم و نه در خانه‌ای رفت‌وآمد دارم، بلکه سعی دارم بنده خدا باشم و اگر مسؤولیتی احساس کنم حاضرم انجام وظیفه نمایم. وقتی جریان مجلس خبرگان مطرح شد، چند نفر از آقایان مرتب تلفن می‌زدند و اصرار داشتند که من در انتخابات شرکت کنم. من هم خودم تعجب می‌کردم، چون نه همسرم در این جریانات حضور داشت و نه پسر یا دامادی داشتم و نه خودم اهل این بودم و هستم که بخواهم خودم را مطرح کنم. اگر کار برای خدا باشد، خداوند خودش وسایل را جور می‌کند «یا من اظهر الجمیل و ستر القبیح» درباره من قضیه این‌طور پیش آمد. من اول نمی‌پذیرفتم، چون مریض بودم. یک روز از رادیو یا تلویزیون شنیدم که خانم‌هایی از مجاهدین(منافقین) و فداییان آن زمان مصاحبه می‌کردند و می‌خواستند با آن نظرات غیر اسلامی به مجلس بروند. من با خودم گفتم اگر بناست مجلس تشکیل شود و این‌ها بخواهند کاندید شوند، من باید بروم و لااقل جلوی یکی از این‌ها را بگیرم.»

     

    پیروز شدن گرجی فرد در بوته آزمایش

    «وقتی دیدم پیشنهاد زیاد است و این مسایل نیز در جامعه وجود دارد، بعد از مدتی به این برادران جواب مثبت دادم. البته این برادران از جمله آقای خزعلی، آن موقع در جلساتی مرا آزمایش کردند؛ در مسافرت‌هایی که داشتم در داخل یا خارج از کشور مثل خاور دور، آفریقا و کنیا در کنفرانس بین‌المللی زن، بدین طریق مرا به مجلس بردند! چون خودم حتی قدمی را در راه مجلس رفتن و انتخاب شدن برنداشتم. نظرم این بود که اگر لایق باشیم، خدا ما را انتخاب خواهد کرد.»

     

    پاسخ گرجی فرد در اعتراض نمایندگان

    انتخاب خانم گرجی به عنوان تنها زن مجلس خبرگان قانون اساسی، اعتراض برخی از منتخبان این مجلس را برانگیخت. آنان تهدید کردند: «این باید برود وگرنه ما مجلس را ترک می‌کنیم.» پاسخ دادم: «من بر مسؤولیتی که مردم به من واگذار کرده‌اند، استوارم؛ هر کس نمی‌تواند حضور یک زن را تحمل کند، برود.»

     

  • +محورهای سخنرانی گرجی درباره نظام زن در اسلام و قانون اساسی

    بانو گرجی فرد تنها نماینده زن در مجلس بررسی نهایی قانون اساسی در مصاحبه اختصاصی با روزنامه جمهوری اسلامی در 11 شهریور سال 1358، با توجه به آنچه در سخنرانی روز 3 شهریور بیان شده بود در مورد پیشنهادات خود درباره نظام زن در قانون اساسی به مجلس گفت:
    «به طور کلی باید حقوق انسان‌ها در این قانون رعایت شود. در این صورت از نظر ما تفاوتی بین زن و مرد و پیر و جوان نیست؛ یعنی در حقیقت، همه افرادی که هویت انسانی دارند، مطرح‏اند، خواه زن باشد، خواه مرد. ولی وقتی در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که روابط ناشی از بعضی نارسایی‌های فرهنگی، طوری‏است که برای زن حقوقی قائل نیستند، بالاجبار در چنین جامعه‌ای ناچاریم بر حقوق زن تأکید خاص داشته باشیم. در حقیقت معتقدم اگر حقوق افراد بدون هیچ‌گونه تبعیضی رعایت شود، نیازی به اصرار بر روی حقوق گروه خاصی نیست. ولی تا زمانی که به چنین موقعیت ایده‌آلی نرسیده‌ایم، الزاماً بایستی برای حفظ این حقوق، نظامی ایجاد شود و تا زمانی که حقوق اساسی جامعه بدون در نظر گرفتن آن تبعیضات، شکل نگرفته باشد، بایستی زن در پناه قانون جمع الاطراف حمایت شود. بعلاوه معتقدیم به موازات این، بایستی آموزش فرهنگی در جامعه تعمیم پیدا کند تا بتوانیم مفاهیم اسلامی را به راحتی پیاده کنیم.»
     
    قلم و بیان راهی برای ظهور مکنونات قلبی
    خانم گرجی بیان داشت: «انسان مکنونات قلبی و آنچه در ضمیر خود دارد، تنها و تنها به صورت قلم و بیان به جامعه خود می‌رساند و افکار خود را که ثمره ذهنی اوست از این طریق ظاهر می‌کند؛ یعنی در حقیقت می‌خواهم بگویم انسان از طریق قلم و بیان، نشان می‌دهد که انسان است. ولی این باعث تأسف است که این حربه را به عنوان و بنام اسلام گرفته‌اند. این بدترین تهمت به اسلام است. درحالی‌که می‌دانیم قرآن حافظ و پاسدار نظام انسانی است. بعلاوه خداوند در قرآن به قلم سوگند می‌خورد و بیان و قلم را از خصوصیات انسانی می‌داند.»
     
    تشکیلاتی برای حفظ حقوق زن
    منیره گرجی هدف از ایجاد تشکیلاتی برای حفظ حقوق زن را این‌گونه بیان کرد: «در نظام گذشته تشکیلاتی به این نام وجود داشت؛ هدف احیای آن تشکیلات نیست؛ اشتباه نکنید. منظور ما جنبه ارشادی قضیه است. چیزی مثل کمیته امر به معروف که یک اصل اسلامی است. تا زمانی که «معروف» یعنی چیزی که باید باشد، شناخته نشود و روی آن تبلیغی صورت نگیرد، به تغییر نهادها نمی‌توان امیدوار بود. در حال حاضر زنان ما به چنین کانونی نیاز دارند، این در حقیقت برای تثبیت حقوق زن در جامعه نقش بنیادی دارد.»
     
    نقش زیربنایی زن در جامعه
    بانو گرجی فرد به نقش زن در آینده، با توجه به حضور محسوس بانوان در انقلاب و تحرکی که در این قشر عظیم داشتند، خیلی امید دارند و بیان کردند: «زنان ما هشیار شده‌اند. مرحوم دکتر شریعتی می‌گفت: «حق را باید گرفت.» حضور آن‌ها در خیابان‌ها، پا به پای مردانشان، دلیل آن است که بپا خاسته‌اند که حق را از نظام منحط سابق بگیرند. این حرکت اگر به روال قرآن تکامل یابد، زن بر اساس رشد واقعی و فطری خود تکامل خواهد یافت. از حالا نشانه‌های آن را در همه جا می‌بینید، نفی ارزش‌های نظام طاغوتی یعنی آرایش و لباس‌های رنگارنگ، خود نشانه آن است که می‌دانند چه می‌خواهند. یا لااقل حس کرده‌اند چه چیز پایدارتر است و ارزشمند.
    پیام من به زنان ایرانی این است که راهی را که شروع کرده‌اند، ادامه دهند و هرگز از پا ننشینند. هرگز در راه تکامل فکری و اجتماعی، از مسئولیت سنگین خود غافل نمانند. جامعه برای ایفای نقش حساسی، یعنی برای نجات بشر قیام کرده و در این راه نقش زن زیربنائیست.»
     
    بعد از مجلس خبرگان قانون اساسی
    خانم گرجی فرد پس از اتمام دوره مجلس خبرگان قانون اساسی و سپس کناره‌گیری از مشاغل دولتی، در حوزه علمیه خدیجه کبری (س) در تهران به تدریس فقه، تفسیر، احکام و اخلاق مشغول است و در مرکز تربیت معلم شهید رجایی، مدرس درس عرفان امام (ره) است. وی همچنین در سال 1372، نخستین سازمان غیردولتی در حوزه تخصصی زنان را با عنوان مؤسسه مطالعات و تحقیقات زنان تأسیس کرد. 
     
  • +دیدگاه گرجی فرد نسبت به جایگاه زن

    رابطه خانه و اجتماع
    خانم گرجی در گفتگو با مجله زن در شهریور سال 1371، درباره ارتباط بین خانه و جامعه عنوان می‌کند: ... اگر با یک دید وسیع بنگریم، می‌بینیم که هیچ فاصله‌ای بین خانه و اجتماع نیست. خانه واحد حقیقی اجتماع است و این دو از یکدیگر تفکیک‌ناپذیرند. اگر ارتباط بین این دو قطع شود، دیگر نه خانواده، خانواده است و نه اجتماع، اجتماع است...
    از زمانی که زن را به جامعه کشاندند، نه به خاطر کار و نه برای اینکه نقش حیاتی داشته باشد، بلکه به خاطر منافع سودجویانه سود پرستان و کسانی که می‌خواستند استفاده‌های کلان از کار و توان مردم بگیرند، بین خانه و خانواده جدایی افتاد و شخص را از خانواده بریدند و به کارخانه بردند، زن را از خانه جدا کردند؛ در نتیجه محیط لطف و صفا برای شوهر بیرون خانه بود؛ یعنی در این میان آنچه که عنصر تشکیل‌دهنده اصیل اجتماع بود، نابود شد. اجتماعی را ساختند که خود می‌خواستند بسازند. عنصر صفا، صمیمیت و یکرنگی و جایگاه عرضه کردن غرایز طبیعی و سالم را نابود کردند و به شکل ناسالم در جامعه در آوردند.
    وقتی قرآن را نگاه می‌کنیم می‌بینیم هر جا مسائل سیاسی اقتصادی مهم مطرح می‌شود، بحث اولش تربیت و خانه است... «فی بیوتِ اذن اللّه أن تُرْفَعَ و یُذکر فیها اسمه»
    این دو در تعارض با یکدیگر نیستند. این صفا و صمیمیت خانه است که افراد را برای حضور سازنده در اجتماع می‌سازد. نمی‌دانم چه شد که ما به این روز افتادیم؟ خانه و اجتماع در طول یکدیگر و باعث تکامل یکدیگرند...
     
    رمز موفقیت او در زندگی
    وی با بیان شرایط خود در زندگی می‌گوید: «درس خواندن، مسئول شدن و تبلیغ رفتن به خانه ضرر نمی‌زند. زن یک توان چندبعدی دارد و در هر بعدش می‌تواند کار کند. من یک موقع ساعت 12 شب به خانه می‌آمدم و بیشتر کارهایم را شب انجام می‌دادم... آن زمانی هم که مسایل بالاتر و مشکل‌تر بود و یک زمان استثنایی به حساب می‌آمد، ما دیگر به خانه و زندگی شخصی خود فکر نمی‌کردیم؛ خانه ما ایران بود، خانه ما اسلام بود، خانه‌مان بزرگ شده بود، نه اینکه خانه‌مان رها شده بود. من فکر می‌کردم که یک خانه دارم به پهنای ایران، شاید فردا خانه‌ای داشته باشیم به پهنای تمام زمین. این‌ها منافاتی ندارد.
    به هر حال این مشکلات و این فعالیت‌ها هیچ تأثیری در زندگی شخصی‌ام نگذاشت و خانواده ما نه از نظر اقتصادی ضربه خورد و نه از نظر عاطفی یا جنبه‌های دیگر. البته باید تلاش بیشتر و برنامه دقیق وجود داشته باشد تا انسان بتواند موفق شود.
     
    نکات مثبت زن ایرانی
    گرجی در خصوص نکات مثبت یک زن ایرانی گفت: «با سفرهایی که به خارج از کشور داشتم و زنان کشورهای دیگر را با زن ایرانی، مقایسه کردم یک سری پاکی‌ها، صفا، ایثار، ازخودگذشتگی در مقابل همسر، یکرنگی، یکدلی، متعهد بودن نسبت به دین و پای بندی به اصول، همه، ارزش‌های بسیار متعالی و نقاط مثبتی است که زن مسلمان و انقلابی ایران دارد. دختر با اینکه دارای مدارج عالی علم است باصفا و صمیمیت با همسر خود زندگی می‌کند؛ خانمی که در خانه متمول بزرگ‌شده، ازدواج می‌کند و در یک خانه متوسط باصفا و ازخودگذشتگی در کنار همسرش قرار می‌گیرد و مشکلات زندگی را به کمک یکدیگر حل می‌کند. این‌ها نقاط مثبت است که باید آن‌ها را رشد دهیم و نقاط منفی را از بین ببریم.»
     
    حفظ اصالت زن ایرانی
    گرجی اظهار می‌کند: یک نقطه منفی که در ما [بانوان ایرانی] هست، حس خود کم بینی است که مصیبت بزرگی است و این ظواهر مضحک را به ارمغان آورده است... تاریخ ما سرشار از زنانی است که در اداره کشور سهم عمده‌ای داشته‌اند؛ زنانی که در شجاعت و جنگ نیز کم نظیر بودند... این عیب بزرگی است که ما گول ظواهر فریبنده را می‌خوریم... حیف از زن ایرانی که ابزار مصرف افراد سودجو بشود.
    تنها چیزی که ما را به اصالت و خودباوری برمی‌گرداند این است که فکر کنیم. ما سابقه کهن داریم 1400 سال سابقه اسلام داریم. ما بیش از هر کشوری به اسلام گرایش داریم و با همه وجودمان اسلام را قبول کردیم. همین چادر افتخار است برای ما، معرف شخصیت ماست. زن‌های ما خیلی خوبند. زن‌های ایرانی زبانزد همه هستند.
     
    تکیه به مذهب راهی برای حفظ اصالت
    بانوان قشرهای مختلفی دارند، چون کشور خیلی گسترده است و مردم به اشکال مختلف کار می‌کنند؛ بنابراین شئونات اجتماعی فرق می‌کند. یک زن روستایی است، یک زن کشاورز است، یک زن تحصیل کرده است، کارگر، خانه‌دار و ... انسان باید یک زبانی داشته باشد که بتواند با همه این‌ها حرف بزند. صحبت کردن با همه این‌ها خیلی مشکل است و تنها چیزی که همه این‌ها را جمع می‌کند، همان مسئله انسانیت انسان است. خودباوری و اصالت ماست. نقطه مثبتی که ما داریم این است که نوعاً زن‌های ما گرایش به مذهب دارند و به خاطر این گرایش، اسوه‌های دینی را باور دارند. این ارزش خیلی بالایی دارد یعنی زن‌های ما فاطمه(س) را به عنوان یک اسوه متعالی می‌شناسند و عشق می‌ورزند و سینه‏هاشان مالامال از محبت ایشان است. خدیجه کبرا(س) و زینب(س) را به عنوان الگوی کامل پذیرفته‌اند. ما هر جا که هستیم باید سعی کنیم از این اسوه‌ها دور نشویم و شخصیت زن بودن را حفظ کنیم. حضور خدا را فراموش نکنیم و در هر نقطه‌ای که هستیم، کار را برای رضای خدا انجام دهیم، راه نجاتمان در این است.
     
  • +آشنایی با امام (ره) از طریق خانم گرجی فرد

    معصومه ابتکار درباره دوران جوانی خود و آشنایی با امام خمینی(ره) می‌گوید: «ما یک استاد ارزشمند داریم، -خدا ایشان را حفظ کند- به نام سرکار خانم منیره گرجی که در نشر دیدگاه‌ها و فهم صحیح دیدگاه‌های امام فعالیت دارند؛ ایشان در سال‌های اول انقلاب، قبل و بعد از انقلاب نقش زیادی داشت و جلسات بسیار گسترده قرآنی برای خانم‌ها در سال‌های قبل از انقلاب برگزار می‌کرد و در آن دوران با درک عمیقی که ایشان از مسائل و توان بالایی که در تفسیر داشت، خیلی از مواضع امام(ره) را با آنچه که دعوت قرآن کریم و سیره پیامبر(ص) بود، به هم نزدیک کرد. در نسل دختران جوان هم دوره ما ایشان تنها زن عضو خبرگان قانون اساسی بودند.»

     



ویرایش این مطلب، یا ارسال نظر