محمدرضا تاجیک

 

محمدرضا تاجیک، فعال سیاسی اصلاح طلبی است که در دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی مشاور رئیس جمهور و رئیس "مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری" بود. 

 


امتیاز دهی به مطلب:
 

به اشتراک گذاری مطلب:
ارسال به دوستانارسال به دوستان
  • -زندگینامه

    محمدرضا تاجیک، در سال 1337 در شهر تهران دیده به جهان گشود. او که تحصیلات خود را از دانشگاه تهران آغاز و تا مرحله دکترای "روابط بین الملل" ادامه داد، به عنوان نماینده این دانشگاه در دفتر تحکیم وحدت فعال بود. تاجیک در دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی مشاور وی و رئیس "مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری" بود. او در آستانه برگزاری انتخابات دهم ریاست جمهوری به عنوان مشاور ارشد میرحسین موسوی معرفی و پس از حوادث عاشورای سال 1388 دستگیر و در 21 بهمن 1388 آزاد شد.

     

  • +تحصیلات

    تاجیک به خاطر شغل پدرش تحصیلات ابتدایی را در شهرهاى اهواز و ارومیه گذراند و در سال 1355 دیپلم طبیعى را از دبیرستان جلوه گرفت و در سال 1356 دیپلم ادبى را هم از دبیرستان هشترودى اخذ کرد. مطالعات غیردرسى اش را از در دوران دبیرستان آغاز کرد؛ علاقه او به کتاب و مطالعه تا اندازه ای بود که در ایام تعطیل و تعطیلات تابستانى به مطالعه مشغول بود.

     

    آشنایی با دروس طلبگی

    محمدرضا تاجیک در سال 1356 در رشته علوم سیاسى دانشگاه تهران پذیرفته شد و با وقوع انقلاب، تحصیلاتش ناتمام ماند. پس از آن به مدت 2 سال در مدرسه عالى شهید مطهرى درسهاى طلبگى خواند. او تفاسیر متعددى مانند تفسیر المیزان را مطالعه کرد و به رئالیسم علمى مرحوم طباطبایى علاقه نشان داد. او در سال 1361 در کمیته مرکزى گزینش آموزش و پرورش و سپس در نهاد ریاست جمهورى مشغول به کار شد و در همین فضا هم به مطالعه گسترده آثار و متون فکرى گروههاى مختلف پرداخت. تاجیک بعد از گشایش دانشگاهها در پى انقلاب فرهنگى به تحصیلش ادامه داد و در سال 1369 فارغ التحصیل شد.

     

    تحصیلات دانشگاهی

    تاجیک در شوراهاى اولیه دفتر تحکیم وحدت به عنوان نماینده دانشگاه تهران حضور یافت. او پس از فارغ التحصیلی در مقطع لیسانس، تحصیل در مقطع فوق لیسانس علوم سیاسى دانشگاه آزاد و فوق لیسانس روابط بین الملل دانشگاه تهران را پى گرفت. او پایان نامه فوق لیسانس روابط بین الملل در دانشگاه تهران را با عنوان "دکترین هاى امنیت ملى" دفاع کرد اما دفاع از پایان نامه فوق لیسانس علوم سیاسى اش را که در زمینه جنبش هاى جدید اجتماعى بود را ناتمام گذاشت و برای ادامه تحصیل به انگلستان سفر رفت. او در پایان نامه "دکترین هاى امنیت ملى"، رویکردهاى جدید را در عرصه امنیت ملى مورد بررسى قرار داد و به نقد رویکردهاى سنتى و توسعه محور در این عرصه پرداخت.

     

    ادامه تحصیل در انگلستان

    تاجیک در دانشگاه "اسکس" انگلستان تحصیل در رشته نوین "تحلیل گفتمان" را آغاز کرد. بلافاصله پس از دفاع از پایان نامه فوق لیسانس یعنى در سال 1372 تحصیل در مقطع دکتراى "تحلیل گفتمان در سیاست" را در همان دانشگاه آغاز و در سال 1374 با دفاع از تز دکترایش با عنوان "دگربودگى و هویت" فارغ التحصیل شد و قبل از برگزارى جشن فارغ التحصیلى به ایران بازگشت. او پس از بازگشت عضو هیأت علمى دانشگاه شهید بهشتى شد و به تدریس علوم سیاسی در این دانشگاه پرداخت.

     

  • +سوابق تحصیلی و علمی

    - اخذ مدرک لیسانس علوم سیاسى از دانشگاه تهران، در سال 1369
    - اخذ مدرک فوق لیسانس روابط بین الملل از دانشگاه تهران، در سال 1371
    - گذراندن دوره فوق لیسانس علوم سیاسى (دانشگاه آزاد، 71 - 1369)
    - اخذ مدرک فوق لیسانس تحلیل گفتمان در سیاست از دانشگاه اسکس انگلستان، 1372
    - اخذ مدرک دکتراى تحلیل گفتمان در سیاست از دانشگاه اسکس انگلستان، 1374
    - استادیار دانشگاه شهید بهشتى از سال 1375 تا سال 1384
    - دانشیار دانشگاه شهید بهشتى 
    - مدیر مسؤول و سردبیر فصلنامه گفتمان از سال 1376 
     
  • +فعالیت های سیاسی

    محمدرضا تاجیک در دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی مشاور رئیس جمهور و رئیس "مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری" بود.
    او در دوره دهم انتخابات ریاست جمهوری به عنوان مشاور ارشد میرحسین موسوی در کنار او قرار گرفت و پس از حوادث عاشورای سال 1388 دستگیر و در 21 بهمن ماه همان سال آزاد شد.
    برخی معتقداند که تاجیک، "جزوه‌ای تئوریک و مبتنی بر یک سلسله اقتضائات راهبردی" برای ادامه فعالیت‌های میرحسین موسوی و اقدامات ساختارشکن وی تدوین کرده بود. در برخی منابع، عنوان این جزوه را "چیست یاران طریقت بعد از این تدبیر ما" ذکر کرده اند.
    محمدرضا تاجیک پس از آزادی، در گفتگوی ویژه خبری شبکه 2 سیما در ساعت 22:30 حضور یافت. او در این گفتگوی ویژه خبری به تحلیل مسائل بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم پرداخت. او در ابتدای این گفتگو از فرصتی که برای پرداختن به این مسئله در اختیار او قرار گرفته بود، تشکر کرد. تاجیک با بیان اینکه همواره وقایعی جامعه ما را از حرکات بازایستاند و برخی اوقات یک گام به عقب برده و موجب بحران‌های مختلف شده است، گفت: «در این وقایع همواره هم دستی از داخل بوده و هم دستی از برون در آن دخالت داشته است.»
    تاجیک در این گفتگوی خبری به برخی جریانات "منورالفکر" اشاره کرده و گفت: «آنان به دنبال حذف جامعه سنتی و تن دادن به جامعه غربی است تا سعی کند به مانند آنان پیشرفت کنند... آنان فکر می‌کنند که جامعه ایرانی به راحتی غربی می‌شود، به سنت‌ها و ارزش‌هایش پشت پا بزند... این اقدامات هموار شدن مسیر برای خارجی‌ها و حاکم شدن یک مستبد دیگر بر کشور است... سی سال پس از انقلاب اسلامی نیز «تحلیل غلط» در آستانه انتخابات پدید آمد این تحلیل غلط بوجود می‌آید که وضعیت جامعه را همان وضعیت اطرافیان خود می‌دانند و فقط به اطرافیان‌شان نگاه می‌کنند...  دومین «تحلیل غلط» این است که فکر می‌کنند مردم از وضعیت فعلی ناراضی و ملول هستند، به دنبال یک "تغییر بزرگ" هستند و دنبال "یک منجی" می‌گردند... نظرسنجی‌های بی‌پایه و نظرسازی‌ها به این توهم پیروزی کمک می‌کند.»
    او در ادامه گفت: «وظیفه رئیس‌جمهور، حکومت است و نه حاکمیت. حاکمیت فراسوی حکومت است و حکومت در داخل حاکمیت قرار دارد... خارجی‌ها منتظر "شکار لحظه‌ها" و "ایجاد موج در داخل" هستند... خارجی‌ها تلاش کردند تا انتخابات را فراتر ببرند و به اغتشاشات تبدیل کنند.»
    او در پایان به برخی اشتباهات و دوگانگی های اصلاح طلبان اشاره کرد و نوع نگاه طیف های مختلف اصلاح طلبی را درباره رابطه دین و سیاست به نقد کشید و در بخش دیگری از سخنانش به مسئله وحدت میان اصلاح‌طلبان اشاره کرد و گفت که وحدت در میان این گروه وجود ندارد. او گفت: «قطعا روش های غیرقانونی راه به جایی نمی برد و آنها که به بلوغ فکری رسیده اند می دانند که با منطق گفتگو می توان بهتر عمل کرد.»
     
  • +تاجیک و دولت یازدهم

    با روی کار آمدن دولت یازدهم، بسیار شنیده و دیده شد که تحلیلگران و روشنفکران اصلاح طلب از یکی بودن ژن اصلاحات و اعتدال سخن گفتند و اعتدال‌گرایی را بیان دیگری از مشی اصلاح‌طلبی خواندند. اما با گذشت زمان مواضع آنان تغییر کرد. 
     
    تردیدی ندارم که امروز ما شاهد زیباترین و آگاهانه ترین روح امید در جامعه خود هستیم
    در ابتدای سرکارآمدن دولت یازدهم، محمدرضا تاجیک در مصاحبه ای که در 28 خرداد 1392 با روزنامه اعتماد انجام داد به وضوح شعف خود را از انتخاب دکتر حسن روحانی نشان داده و گفت: «شاید در طول تاریخ معاصرمان هیچ گاه در این عمق و گستره شاهد مردمی نبوده‌ایم که امیدهایشان قوی تر از خاطرات شان باشد و با وجود ناملایمات و سختی ها و تنگی ها، دل خویش را به سیاهی نیالایند، نگاه شان را به ناامیدی نیارایند و ساز انفعال و عدم حضور را کوک نکنند. تردیدی ندارم که امروز ما شاهد زیباترین، لطیف ترین، زلال ترین و آگاهانه ترین روح امید در جامعه خود هستیم. مردم ما با حضور سرشار از آگاهی خود آموختند که اگرچه درهای رویاهای انسان های در سختی و تنگی کوچک و کوچک تر می شوند اما با امید می توانند شرایط را دگرگون کنند.»
     
    من بسیاری از پرهای پرواز امیدم را کنده‌ام
    اما گویی این امید برای تاجیک دیری نپایید چنانکه در 25 شهریور ماه 1392 در گفتگو با روزنامه بهار پرهای امید خود را کند: «من دولت کنونی را یک قهرمان نمی‌بینم، بنابراین مطالبات سیاسی خود را در جعبه‌ای کوچک گذاشته و تقدیم می‌کنم. من بسیاری از پرهای پرواز امیدم را کنده‌ام، مبادا زیادی اوج بگیرد و ناامیدم کند. دوست ندارم امید به این زودی‌ها ترکم کند، بنابراین مطالباتم را حداقلی کرده‌ام و شکرانه نعمت روزنه‌ای گشوده و وزش نسیمی را هر روز به‌جای می‌آورم».
    تاجیک در این گفت و گوی دوم، خطاب به اصلاح طلبان گفت که در این دولت، نسبت به دولت گذشته، روزنه و دریچه‌ای و نه دری و دروازه‌ای روی جامعه مدنی گشوده خواهد شد و لذا اظهار امیدواری کرد که «بازیگران جمعی غیردولتی ما بتوانند از این روزنه عبور کنند و در پس این روزنه عمارتی نو و مستحکم بنا نهند».
     
    این جریان فاقد پایگاه اجتماعی گسترده مردمی است
    تاجیک در یادداشتی تند در "مهرنامه" در مهرماه 1392 گفتمان اعتدال را "هلو انجیری" خواند. او با متهم کردن دولت روحانی به نداشتن پایگاه مردمی نوشت: «حواریون این جریان را عمدتا باید در تکنوکرات ها، بوروکرات ها، و قشری از بازاری ها، تجار و زمینداران جست و جو کرد. فقدان پایگاه اجتماعی گسترده مردمی، این جریان را به نوعی جیره خوار دو جریان اصلی جامعه یعنی راست سنتی و اصلاح طلبی،‌ کرده است و از این رو، این جریان جغرافیای فعالیت خود را در جایی در میانه آن دو قرار داده و در هنگامه تسابق و رقابت سیاسی تلاش می کند در قاب و قالب "هلو انجیری"‌ ظاهر شود تا هلویی ها و انجیری های جامعه را به طرف خود جذب کند».
     
    دولت "اعتدال" در حال تبدیل ‌شدن به دولت "اختلاط" است
    اصلاح طلبان به محض راه یابی حسن روحانی به پاستور پروژه "عبور از روحانی" و یا "مستأجر 4 ساله" را در دستور کار خود قرار دادند؛ پروژه ای که  محمدرضا تاجیک در اردیبهشت ماه 1393، در تأیید آن در گفتگو با روزنامه شرق اظهار داشت: «از امروز از شدت و گستره حمایت اصلاح ‌طلبان به دولت کاسته شده است.» 
    تاجیک در گفتگوی خود تأکید کرد که حمایت از دولت تدبیر و امید امری زمان‌پرورده است و چنانچه دولت تدبیر و امید نتواند برای چالش‌های پیش روی جامعه تدبیری بیندیشد کلیدش بسیاری درها را به روی خودش خواهد بست و حامیانش را پشت درهای بسته رها خواهد کرد. او همچنین معتقد بود: «دولت "اعتدال" در حال تبدیل ‌شدن به دولت "اختلاط" است و باید سریع‌تر خود را جمع‌وجور و گرایش‌های متفاوت و گاه متضاد درونی خود را تعدیل کند و تا دیر نشده کلید تدبیر خود را به‌کار گیرد.»
     
  • +آثار

    -"مقدمه اى بر استراتژى هاى امنیت ملى ایران"
    -"جامعه امن در گفتمان خاتمى"
    -"مدیریت بحران"
    -"فرامدرنیسم و تحلیل گفتمان"
    -"تجربه بازى سیاسى در میان ایرانیان"
    -"دهه سوم: تخمین ها و تدبیرها"
    -"روایت هویت و غیریت در میان ایرانیان"
    -"گفتمان، پادگفتمان و سیاست"
    -"سیاست خارجى: عرصه فقدان تصمیم و تدبیر"
    -"پسامارکسیسم"
    -"صداى پاى آینده: دهه چهارم و آینده هاى انسان و جامعه ایرانى"
    -"دین، دموکراسى و روشنفکرى در ایران امروز"
     
    ترجمه 
    -"مقدمه بر فراساختگرایى و فرامدرنیسم"
    -"پسامدرنیسم"
    -"اطلاعات و مدیریت بحران"
     


ویرایش این مطلب، یا ارسال نظر