علی بن احمد جمالی

 

علاءالدین علی بن احمد بن محمد جمالی رومی، مشهور به زنبیلی و ملقب به علاءالدین‌ رومی‌ و صوفی ‌علی‌ جمالی‌، فقیه‌ و شیخ‌الاسلام‌ حنفی ‌در دوره‌ عثمانی‌، مقارن با قرن دهم هجری بود.

 


امتیاز دهی به مطلب:
 

به اشتراک گذاری مطلب:
ارسال به دوستانارسال به دوستان
  • -زندگینامه

    شیخ الاسلام علاءالدین علی بن احمد بن محمد جمالی رومی مشهور به "زنبیلی" و ملقب به "علاءالدین‌ رومی‌ " و "صوفی ‌علی‌ جمالی‌"، در "آماسیه‌" شهری در شمال "ترکیه" کنونی به دنیا آمد، از تاریخ تولد وی اطلاعات دقیقی موجود نیست.
    ‌وی تحصیلات خود را در حوزه علوم دینی، در محضر اساتیدی چون، "علاءالدین قره ‌مانی" و "ملا خسرو" فراگرفت و علوم شرعی و عقلی را نزد "مصلح ‌الدین‌ بن ‌حسام‌" در "بورسه" آموخت. پس از کسب مراتب علمی در علوم اسلامی، به دستور "سلطان‌ محمد دوم"‌، مدرّس ‌مدرسه‌ "حجریه" و پس از چندی با روی کار آمدن "سلطان ‌بایزید"، مفتی ‌منطقه "‌آماسیه"‌ شد. وی هم چنین، در سال ‌900 ه.ق، به‌ بالاترین ‌رتبه‌ تدریس‌، یعنی‌ رتبه‌ "مدرّسی"‌ در مدرسه‌ "ثمانیه"‌ در "استانبول"‌ رسید.
    از مهمترین تالیفات علاءالدین جمالی‌، "اخلاق الجمالی" و "مختارات الفتاوی" بود، که سرانجام در سال 932 ه.ق، درگذشت و در باغچه ‌مسجدی‌ ‌در "استانبول"‌، با احترام ‌به ‌خاک‌ سپرده شد.

     

  • +القاب

    علاءالدین جمالی‌، ‌از حسن‌ خلق ‌و سیرتی ‌نیکو برخوردار بود و برای ‌آنکه‌ مردم‌ را در انتظار صدور فتوا نگاه ‌ندارد، زنبیلی ‌را از پنجره‌ خانه اش‌ می‌ آویخت ‌تا آنان، ‌ورقه ‌های‌ سؤالات شان‌ را در آن ‌قرار دهند و او بدون ‌تبعیض‌ به‌ آنها پاسخ‌ می ‌داد، ازاین ‌رو، وی ‌به‌ "زنبیلی"‌ نیز معروف ‌شد.
    از طرفی جمالی، گرایشهایی‌ صوفیانه ‌داشت، ‌به‌ طوری ‌که‌ ملقب ‌به‌ "صوفی ‌علی‌ جمالی"‌ شد، وی هم چنین ‌رساله ‌ای‌ به‌ نام‌ "رساله فی‌ حقِّ الدوران"‌ در باب ‌تصوف‌ نگارش کرد.

     

  • +مدارج تحصیلی

    علاءالدین جمالی‌، ‌در کودکی ‌نزد "علاءالدین ‌علی ‌بن‌ حمزه ‌قره ‌مانی" ‌حدیث ‌شنید و "مختصر قَدوری"‌ و "منظومه نسفی" ‌را از بر کرد، سپس ‌به "‌قسطنطنیه"‌ رفت ‌و نزد "ملا خسرو" حدیث‌ آموخت‌. پس ‌از مدتی‌، "ملا خسرو"، وی ‌را نزد "مصلح ‌الدین‌ بن ‌حسام‌"، مدرّس ‌مدرسه‌ "سلطانیه" ‌در "بورسه‌" فرستاد، جمالی ‌نزد او علوم‌ عقلی‌ و شرعی ‌را فراگرفت ‌و پس ‌از مدتی ‌داماد و معید وی ‌شد.

     

  • +تکیه بر کرسی تدریس و افتا

    علاءالدین جمالی‌ پس از کسب مدارج علمی، به دستور "سلطان‌ محمد دوم"‌، مدرّس ‌مدرسه‌ "حجریه" ‌در "اَدِرنه‌" شد، اما "محمد پاشا قره‌ مانی"‌، وزیر سلطان‌، که‌ با جمالی‌ دشمنی ‌داشت‌، او را از آن ‌مدرسه ‌به ‌مدرسه ‌دیگری‌ منتقل ‌کرد و مقرری ‌اش‌ را کاهش ‌داد. جمالی ‌آزرده‌ خاطر شد و تدریس ‌را رها کرد و به ‌خدمت‌ "شیخِ عارف ‌مصلح ‌الدین ‌بن ‌وفا" درآمد و تا زمان‌ "سلطان‌ بایزید دوم‌"، هیچ‌ منصبی‌ را نپذیرفت‌.
    پس از قدرت گرفتن "سلطان ‌بایزید"، جمالی به دستور وی، به سمت مفتی در ‌منطقه "‌آماسیه"‌ منصوب و علاوه بر آن، تدریس ‌در مدارس ‌گوناگون‌، از جمله‌ مدارس "‌بورسه‌"، "آماسیه"‌ و "ازنیق"‌، نیز به ‌او واگذار شد. جمالی‌ در سال ‌900 ه.ق، به‌ بالاترین ‌رتبه‌ تدریس‌، یعنی‌ رتبه‌ "مدرّسی"‌، در مدرسه‌ "ثمانیه"‌ در "استانبول"‌ رسید، و پس از آن بیشتر اوقاتش‌ را صرف ‌تلاوت‌ قرآن‌، عبادت‌، تدریس‌ و افتا ‌کرد.

     

  • +شیخ الاسلام قسطنطنیه

    علاءالدین جمالی‌ ‌در سال 907 ه.ق، عازم "‌مکه" ‌شد، اما به‌ دلیل آشوبهایی که در آن ‌جا رخ ‌داده‌ بود، به "مکه" ‌نرسید و ناچار یک‌ سال‌ در "مصر" ماند.
    "سلطان‌ بایزید دوم"‌، وی ‌را پس ‌از بازگشت ‌از این‌ سفر، مفتی و شیخ ‌الاسلام "قسطنطنیه‌" کرد و او تا زمان ‌فوتش‌، یعنی ‌حدود 24 سال‌، در این ‌منصب‌ باقی ‌ماند.
    جمالی ‌معتقد بود که ‌شیخ ‌الاسلام‌ صاحبان‌ فتوا، مسئول‌ نجات‌ و رستگاری سلطان در آخرت ‌اند، ازاین‌ رو، در برخی ‌از امور مهم ‌دولتی ‌مداخله‌ می ‌کرد و "سلطان ‌سلیم ‌اول"‌ کار او را تعدی از حدود اختیارات ‌خود و مداخله‌ در امور سلطنت‌ می ‌دانست‌، با این ‌همه‌، جمالی‌ در برخی ‌موارد توانست‌ نظر "سلطان سلیم"‌ را تغییر دهد، از جمله ‌وی ‌را از اعدام‌ 150 تن‌ از نگهبانان‌ خزانه‌ منصرف ‌کرد. پس از چندی، "سلطان ‌سلیم"‌، منصب ‌قاضی‌ "عسکری" ‌را هم ‌به‌ او پیشنهاد کرد، اما وی ‌نپذیرفت‌.

     

  • +آثار و تألیفات

    مهم ‌ترین‌ تألیفات‌ علاءالدین جمالی‌ عبارت‌اند از:
    -اخلاق الجمالی
    -ادب الاوصیاء، در فروع فقه
    -مختارات الفتاوی (المختارات ‌للفتوی‌) یا اختیارات، در فروع فقه،  که ‌در آن ‌گزیده‌ ای ‌از مسائل ‌کتاب ‌الهدایه "ابوالحسن‌ علی ‌بن ‌ابی‌ بکر مَرْغینانی"‌ (متوفی‌ 593 ه.ق) را مطابق ‌فتاوای ‌خود آورد.
    -مختار الهدایه و شرح آن ، در فروع فقه، که ‌تلخیصِ کتاب ‌الهدایه و شرح ‌آن ‌است‌.
    - رساله فی‌ حقِّ الدوران، در باب ‌تصوف

     

  • +وفات

    علاءالدین جمالی سرانجام ‌در سال 932 ه.ق، در دوره "‌سلطان‌ سلیمان‌ اول"‌، وفات‌ یافت‌، و در باغچه ‌مسجدی‌ که‌ خودش ‌در "استانبول"‌ ساخته‌ بود، با احترام ‌به ‌خاک‌ سپرده شد. پس ‌از فوت جمالی، مناقب ‌مبالغه ‌آمیزی‌ در حق ‌او گفته‌ شد.

     



ویرایش این مطلب، یا ارسال نظر