راشد الغنوشی

 

راشد الغنوشی، بنیان‌گذار و رهبر جنبش النهضة تونس، سیاستمدار و محقق اسلامی و عضو دفتر ارشاد جهانی اخوان المسلمین است.

 


امتیاز دهی به مطلب:
 

به اشتراک گذاری مطلب:
ارسال به دوستانارسال به دوستان
  • -زندگینامه

    «راشد الغنوشی» در سال 1941میلادی در روستای «الحامه» از توابع استان «قابس» در جنوب کشور تونس به دنیا آمد. وی در دوره زمامداری "حبیب ابو رقیبه"، رئیس جمهور سکولار و وابسته به امپریالیسم فرانسه تونس، به 5 سال زندان و یکبار به حبس ابد محکوم شد. در ابتدا ابو رقیبه به الغنوشی اجازه فعالیت در کشور را داد؛ اما وقتی از ماهیت فعالیت‌های وی و جنبشش آگاه شد، فعالیتش را منع کرد.

    پس از آن در زمان زمامداری "زین العابدین بن علی" دیکتاتور تونس (که از 7 نوامبر 1987 تا 14 ژانویه 2011 میلادی و به مدت 23 سال قدرت را در تونس در دست داشت) به 2 بار زندان ابد محکوم شد. 

    الغنوشی یکبار در سال 1981 به شکل معجزه آسایی از مرگ نجات یافت و در سال 1989 مجبور به ترک تونس شد و بیش از 22 سال دور از وطن و در تبعید به سر برد. او در 29 ژانویه سال 2011، پس از سرنگونی رژیم بن علی به تونس بازگشت. او یكی از طرفداران سرسخت حضرت امام خمینی (ره)، بنیانگذار انقلاب اسلامی است. وی علاوه بر زبان عربی به زبان‌های فارسی، انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی نیز مسلط است و کتاب‌هایی را از این زبان‌ها به عربی ترجمه کرده‌است.

     

  • +تحصیلات

    راشد الغنوشی تحصیلات ابتدایی خود را در روستای الحامه گذراند و سپس راهی قابس و پس از آن تونس شد تا تحصیلات خود را در الزیتونه به اتمام رساند.
    الغنوشی بعد از اتمام تحصیلات مقدماتی، در سال 1963 برای ادامه تحصیل راهی قاهره شده و در آنجا شیفته دیدگاه‌ها و تجربه جمال عبدالناصر شد؛ اما اقامت او در قاهره چندان به طول نینجامید و از قاهر راهی دمشق شد تا در رشته فلسفه ادامه تحصیل دهد. او مدرک فلسفه خود را در دمشق گرفت و در آنجا بود که پایه اندیشه‌ها و دیدگاه‌های اسلامی‌اش ریخته شد.
     
    تحصیل در فرانسه و آغاز فعالیت سیاسی و اسلامی 
    الغنوشی  در سال 1968 به پاریس رفت و در دانشگاه "سوربن" در رشته زبان فرانسه مشغول به تحصیل شد و به موازات آن فعالیت‌های اسلامی خود را بین دانشجویان عرب و مسلمان فرانسه آغاز کرد و در همان‌جا با جماعت "الدعوه و التبلیغ" آشنا شد؛ اما مشکلات خانوادگی، مانع ادامه تحصیل او در اروپا شد، به همین دلیل تحصیل در اروپا را رها کرد و اواخر دهه 60 به تونس بازگشت.

     

  • +بازگشت به تونس و ادامه فعالیت

    الغنوشی با بازگشت به تونس به عنوان استاد فلسفه در کشور خود مشغول به کار شد، در کنار تدریس، وی فعالیت‌های خود را این‌بار در میان دانشجویان و دانش‌آموزان مقطع متوسطه دنبال کرد و این دانشجویان و دانش‌آموزان بعدها هسته اولیه جنبش النهضة تونس را تشکیل دادند. 
    الغنوشی به محض پا گذاشتن به کشور در اوایل دهه هفتاد با گرایشات سکولار رژیم "ابو رقیبه" مخالفت کرد و در سخنرانی‌های خود خواستار اجرای دولت نمونه اسلامی در تونس شد.
     
  • +حلقه چهار نفره حافظ قرآن کریم

    راشد الغنوشی چندی پس از بازگشت به تونس با «عبدالفتاح مورو» و «حمیده النیفر» و «صلاح‌الدین جورشی» آشنا شد. این هسته 4 نفره با «جمعیت پاسدار قرآن كریم» همكاری می‌كرد. در سال 1970 اولین حلقه درس و بحث این هسته كه حدود 30 تا 35 هزار نفر را در بر می‌گرفت در مسجد «سیدی یوسف» تشكیل شد. اكثر این افراد دانشجویان جوانی بودند كه در آكادمی "ابن‌ شرف" در مقطع لیسانس شاگرد الغنوشی بودند.

     

  • +بی اعتمادی به شیوخ الزیتونیه

    از آغاز دهه 60 دولت تونس توانسته بود تمام وابستگان به مدرسه زیتونیه را با خود همراه كند. نسل جدید جنبش اسلامی به رهبری راشد الغنوشی، به شیوخ زیتونیه ایراد گرفته و آنان را نسلی دانست كه امانت الهی خود را حفظ نكرده و در مورد كشور كوتاهی كردند و آن را به سكولارها تحویل داده‌اند.
    كتاب «جنبش اسلامی تونس»، نوشته محمد ایراهیم با ترجمه‏ای از جواد اصغری، در این مورد از زبان شیخ الغنوشی می‌گوید:
    «ما دیگر به بازماندگان مدرسه زیتونیه به عنوان الگویی كه باید از آن‌ها تبعیت شود؛ نمی‌نگریم. ما به سید قطب، حسن البنا و مودودی چشم دوخته‌ایم. شیوخ ما آن‌ها هستند؛ زیرا پرچم اصلاحات اسلامی را برافراشته‌اند. من به دنبال ابزار مبارزه و به دنبال كسی هستم كه به او به عنوان اصلاح ‌طلبی كه بر ضد سكولاریسم و فساد وارد جنگ می‌شود، اقتدا كنم.» 
     
  • +تأسیس نخستین هسته‏های حرکت اسلامی تونس

    راشد الغنوشی با انتشار ماهنامه «المعرفه» در اوایل سال 1970 نخستین هسته‏های حركت اسلامی تونس را تشكیل داد و به همین دلیل با مشكلات فراوانی مواجه شد. او حتی تا پای چوبه دار رفت؛ اما سرانجام به خارج از كشور تبعید شد.
    الغنوشی در سال 1980 برای اولین‌بار زندان سیاسی را تجربه كرد و پس از آزادی از زندان، به كشورهای حاشیه خلیج فارس، ایران، سودان و لبنان سفر كرد. بازگشت او به تونس در سال 1981 موجب دستگیری مجدد او به دلیل فعالیت‌های اسلامی ‌-‌ سیاسی شد و این‌بار وی به 11 سال زندان محکوم شد، اما با به قدرت رسیدن زین العابدین بن علی در سال 1987 از زندان آزاد شد. 
    آزادی وی از زندان بار دیگر با فعالیت‌های سیاسی او همراه بود، در حالی که پس از شکل دادن هسته اولیه النهضة، روزنامه‌ای به نام جنبش تحت عنوان "الفجر" منتشر کرد که "حمادی الجبالی"، دبیرکل جنبش آن را اداره می‌کرد. دوران آرام الغنوشی و جنبش النهضة با رژیم بن علی چندان دوام نیاورد و پس از این که النهضة موفق شد 17 درصد آرای انتخابات پارلمانی 1989 را به خود اختصاص دهد، رژیم دوره سرکوب و ممنوعیت از فعالیت النهضة را آغاز کرد. این موضوع موجب شد تا در سال 1989 الغنوشی تونس را به قصد الجزایر و در سال 1991 به سوی لندن ترک کند.
     
  • +بازگشت به کشور پس از 20 سال تبعید

    الغنوشی در 29 ژانویه 2011 پس از سرنگونی رژیم بن علی و پیروزی انقلاب مردم تونس، پس از سال‌ها تبعید به کشورش بازگشت.
    جنبش النهضة پس از کسب مجوز فعالیت به عنوان یک حزب وارد عرصه سیاسی تونس شد و در انتخابات مجلس مؤسسان این کشور که در 23 اکتبر برگزار شد، توانست از 217 کرسی 90 کرسی را به خود اختصاص دهد.
     
  • +الغنوشی شیفته امام خمینی (ره)

    راشد الغنوشی به عنوان یکی از طرفداران امام خمینی (ره) در كتاب «امام خمینی و تجدید حیات اسلامی»، ایشان را احیاگر اسلام در قرن حاضر معرفی کرده و ضمن مقایسه حركت امام خمینی (ره) با حركت‌های اسلامی مشابه همچون اخوان المسلمین و جماعت اسلامی، حركت و انقلاب اسلامی ایران را حركت و انقلابی برجسته‌تر از دیگر حركت‌های اسلامی ارزیابی می‏کند. شیفتگی الغنوشی به افكار و سیره امام خمینی (ره) در جای جای این كتاب به چشم می‌خورد.
    علاوه بر این، او با نشر مقالاتی متعدد در مجله المعرفه، از انقلاب اسلامی ایران و رهبری امام خمینی (ره) حمایت و پشتیبانی نمود و به تبیین افکار و اندیشه‌های رهبر کبیر انقلاب پرداخت و به همین دلیل در دوران حبیب ابو رقیبه، به 11 سال زندان محکوم شد.
     
  • +تأثیر انقلاب اسلامی بر حزب النهضة

    با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، حزب اتجاه اسلامی (النهضة) تونس و رهبری آن به تجدید حیات روی آورد و از حالت انفعال و ضعف برای تشکیل حکومت خارج شد. تأثیر انقلاب با محوریت شخصیت امام (ره) به ‌سرعت در اندیشه سیاسی راشد الغنوشی و دیگر مصلحان اسلامی سرایت و از طریق سلسله ‌مراتبی در میان توده‌های مسلمان پخش شد. در اثر سرایت و پخش انقلاب اسلامی ایران و رهبری بی‌نظیر آن در سه حوزه کلامی، عاطفی و رفتاری، رهبری و حرکت اسلامی النهضة تونس اثرات مثبت و قابل توجهی دریافت كردند.
     
    الغنوشی و انقلاب اسلامی 
    راشد الغنوشی در مقاله‌ای که در تاریخ 12 فوریه 1979 میلادی، در شماره سوم سال پنجم مجله المعرفه چاپ تونس، درج شد درباره انقلاب اسلامی ایران نوشت: «بسیاری از مردم، اعم از مسلمان و غیرمسلمان، پرسش‌هایی درباره انقلاب ایران مطرح می‌کنند. انقلابی که توانست تخت حکومتی بزرگ‌ترین امپراطوری آسیا را به لرزه درآورد و رژیم سلطنتی را سرنگون سازد... درحالی‌که این امپراطوری به وسیلۀ بزرگ‌ترین قدرت امپریالیستی جهان (آمریکا) با آن همه تجهیزات پنهان و آشکار و به گونه‌های دیگر از سوی کشورهای ارتجاعی منطقه چون: سعودی، عراق، ترکیه، اسرائیل، مصر و نیز توسط شوروی و چین، حمایت می‌شد.» 
    الغنوشی در این مقاله در پاسخ به این سؤال‌ها که ماهیت این انقلاب چیست؟ محرک آن چیست؟ بر چه پایه‌هایی استوار است و اهداف و مقاصد آن کدام است؟ نوشت: «ملت ایران ملتی است دارای اصالت اسلامی و پیرو مذهب تشیع، یکی از مذاهب معروف اسلامی (جعفری) است که بر اساس آن «رهبر» یا «امام» از تأثیر معنوی شگفت‌آوری برخوردار می‌باشد و به همین مناسبت، دستوراتش از هر حیث نافذ و لازم الاجرا است و سالانه یک پنجم از سود و منافع اموال و دارایی هر باورمندی، در اختیار او است. البته پایگاه اصلی انقلاب اسلامی ایران، به ظاهر مبتنی بر «تشیع» است. ولی این انقلاب، وابسته به یک جریان جهانی فراگیر است که هدف آن برانگیختن روح اسلامی، بیداری امت و هدایت آن تا مرحله رهبری تمدن جهانی است.
    در واقع پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، موجب آغاز مبارزه کنونی میان قدرت‌های طاغوتی و رژیم‌های جبار از یک طرف و ملل محروم و آزادیخواه از جهت دیگر گردید و به همین دلیل است که این انقلاب به زودی الگویی برای هدایت تمامی آزادیخواهان جهان در کشورهای مسلمان نشین و کشورهای در حال رشد خواهد بود و ایران پایگاهی برای آزادی، روشنگری و تبیین رسالت در سطح جهانی خواهد بود.» 
     
  • +واکنش الغنوشی به شعار "نه غزه، نه لبنان"

    بنا به گزارش روزنامه کیهان در اواخر آذر ماه سال 1390، راشد الغنوشی در مقاله ای با اشاره به توطئه های مختلف آمریكا و غرب علیه جمهوری اسلامی نوشت: «جریان اپوزیسیون در ایران با سر دادن شعار "نه غزه، نه لبنان" به اسرائیل خدمت كرد و زمینه محاصره غزه را برای آنها فراهم آورد.»
     
    حمایت همیشگی انقلاب اسلامی از فلسطین
    راشد الغنوشی در مقاله خود که اواخر آذر ماه سال 1390 در پایگاه اینترنتی شبكه تلویزیونی قطر منتشر شد با عنوان چرا ایران هدف قرار گرفته است؟ تصریح كرد: «حمایت جمهوری اسلامی ایران از گروه‌های مقاومت فلسطین از ابتدای انقلاب ایران آغاز شد و این كشور به رغم فشارهای مختلف از این حمایت چشم‌پوشی نكرد. امام خمینی (ره) قبل و پس از پیروزی انقلاب اسلامی رژیم صهیونیستی را سرطانی در دل امت اسلامی توصیف كرد كه باید محو شود. این شعار امام خمینی (ره) از مهم‌ترین سلاح‌های وی در برابر رژیم شاه (مخلوع) بود و وی توانست با این شعار ملت ایران را علیه شاه (مخلوع) همسو با آمریكا و رژیم صهیونیستی بسیج كند. همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران امام خمینی (ره) سفارت اسرائیل را در اختیار نمایندگان سازمان آزادی‌ بخش فلسطین قرار داد. جمهوری اسلامی با حمایت سخاوتمندانه از گروه‌های مقاومت شیعی و سنی اسلامی یا سكولار به مقابله با رژیم صهیونیستی ادامه می‌دهد و در این راه مشروعیت بزرگی در امت اسلامی به دست آورده است.»
     
    ایران بیش از کشورهای عربی ندای آزادی فلسطین را فریاد می زند.
    الغنوشی ادامه داد: «جمهوری اسلامی در این راه توجهی به حساسیت كشورهای غربی و لابی صهیونیست‌ها به مسئله یهودیت و پیامدهای این سیاست ندارد. راهبرد اساسی لابی صهیونیست‌ها و كشورهای عربی مقابله با هر نوع جریان بیداری در این منطقه است. به رغم این كه سیاست ایران در حمایت از گروه‌های مقاومت در لبنان و فلسطین باعث تنش‌هایی در داخل ایران شد و برخی از گروه‌های مخالف دولت شعار نه غزه نه لبنان را سر دادند و كشورهای غربی نیز به این بهانه نوار غزه را در محاصره قرار دادند و از ساخت دیوار نژادپرستانه حائل در كرانه باختری رود اردن حمایت كردند تا فلسطینیان تسلیم دشمن اسرائیلی شوند، ولی ایران همچنان بیش از كشورهای عربی ندای آزادی فلسطین را فریاد می‌زند.»
     
    تشکیل محور مقاومت دلیل هجمه ها به ایران
    راشد الغنوشی در مقاله خود در پایگاه اینترنتی شبکه تلویزیونی قطر عامل دیگری كه باعث تشدید فشار علیه ایران شده است را ناشی از تشكیل محور مقاومت دانست و نوشت: «ایران تنها به حمایت از گروه‌های مقاومت در منطقه بسنده نكرد بلكه محوری از این گروه‌ها را با عنوان محور مقاومت تشكیل داد. این محور متشكل از كشورها و گروه‌های سیاسی با رویكردهای مختلف است. اصول اساسی این محور تلاشی برای آزادی فلسطین و مخالفت با عادی‌سازی روابط و تسلیم نشدن در برابر فشار قدرت‌های بین‌المللی است. همچنان گروه‌ها و كشورهای مختلف در جهان جذب این محور می‌شوند و حتی در این محور برخی از گروه‌های یهودی ضد صهیونیسم نیز حضور دارند. گفتمان امام خمینی (ره)، مبنی بر مقابله مستضعفان جهان با مستكبران بر اساس آیه شریفه قرآن كریم، پایه‌گذار تشكیل این محور بین‌المللی مقاومت بوده است.
    انقلاب اسلامی ایران، یكی از بزرگترین رخدادهای تاریخ معاصر است و الگوی جدیدی را به امت اسلامی و كشورهای جهان ارائه كرده است. این الگو نوید دهنده استقلال و آزادی از قدرت‌های بین‌المللی و تقویت وحدت امت اسلامی، بیدار شدن نیروهای خاموش آن و حمایت از مقاومت در فلسطین است؛ اما غرق شدن در خوی طایفه گری، خرافه پرستی و درگیری‌های سیاسی در منطقه مانعی بر سر راه این بیداری در میان امت اسلامی است.» 

     

  • +عدم به رسمیت شناختن اسرائیل

    راشد الغنوشی در مراسمی که به مناسبت "روز زمین" در فروردین ماه 1391، در شهر "بجه" در شمال غربی تونس برگزار شد، گفت: «مردم تونس با یهودیان مشکلی ندارند، بلکه مشکل آن‌ها صهیونیسم است.»
    الغنوشی با بیان اینکه تنها راه آزادی سرزمین‌های اشغالی فلسطین، پیروزی نظام‌های دموکراتیک در جهان عرب است، گفت: «زین العابدین بن علی به قضیه فلسطین خیانت کرد؛ زیرا وی مزدور صهیونیست‌ها بود.» 
    رهبر جنبش اسلام‌گرای النهضة تونس با بیان اینکه تونس هرگز رژیم صهیونیستی را به رسمیت نخواهد شناخت، برقراری هرگونه رابطه یا عادی‌سازی روابط با این رژیم را غیرممکن خواند. وی اخبار منتشر شده مبنی بر موافقت وی با عادی‌سازی روابط تونس با رژیم صهیونیستی را به شدت تکذیب و برخی گروه‌های صهیونیستی در آمریکا را مسئول انتشار چنین اخبار دروغینی دانست.
     
  • +مواضع الغنوشی در قبال تحولات سوریه

    الغنوشی در اواخر اسفند ماه 1391، حمایت خود از معارضان سوری را تنها کلامی دانست و تأکید کرد در تجهیز آنها نقشی نداشته است. او اعلام کرد: «حزب النهضة ارتباطی با اعزام جوانان تونسی به سوریه برای مقابله با دولت این کشور ندارد و افرادی که به سوریه می‌روند از طرف ما نیستند، ما در این درگیری بی طرفیم و نمی‌دانیم چگونه این مسئله روی می‌دهد.» 

    این در حالی بود که وی در اقدامی بی سابقه در اواسط آبان ماه 1390، مخالفان نظام سوریه را که با اقدامات مسلحانه علیه ارتش و مردم سوریه فعالیت می‌کردند را به رسمیت شناخته و در این راستا از تصمیم خود برای بستن سفارت سوریه در این کشور و اخراج سفیر سوریه خبر داده بود.

  • +انتقاد الغنوشی از سلفی‏های تکفیری

    با توجه به سلفی بودن اکثر تروریست های حاضر در صحنه جنگ داخلی در سوریه، الغنوشی در یکی از سخنرانی‌های شدیداللحن خود آنان را خوارج زمان خواند. 
    راشد الغنوشی در خرداد ماه 1392، در نشست اعضای جنبش النهضة که در منطقه التضامن دمشق برگزار شد، به شدت به جریان‌های سلفی تکفیری تاخت و گفت: «اگر راست می‌گویید فقط یک کشور معرفی کنید که با حضور این‌گونه افراد، روی موفقیت به خود دیده باشد. آیا سومالی، عراق و افغانستان که عرصه تاخت و تاز این جریان هاست، کشورهایی باثبات هستند؟ تفاوت جنبش النهضة تونس با تکفیری ها در آن است که ما تندرو و بی پروا نیستیم و منافع کشور را در نظر داریم.»
    الغنوشی با تأکید بر این که هیچ یک از رهبران جریان های سلفی کارشناس اقتصاد، حقوق، علوم اجتماعی یا دیگر علوم نیستند و فتواهای خود را نیز از افغانستان می گیرند، خاطر نشان کرد: «شمار زیادی از مردم تونس به سبب عملکرد تند برخی گروه های تکفیری از اسلام به وحشت افتاده اند. اسلام تاج سر ماست؛ اما باید وضع ژئوپولتیک منطقه را هم مدنظر داشته باشیم.» 
     
  • +آثار و تألیفات

    این رهبر انقلابی مسلمان تألیفاتی در زمینه مسائل اجتماعی و فلسفی اسلامی دارد كه بعضی از آن‌ها در كشورهای مصر، سودان، تونس، الجزایر، تركیه، فرانسه و ایران چاپ و منتشر شده است:
    حرکت امام خمینی و تجدید حیات اسلام
    راه ما به سوی تمدن (طریقنا إلی الحضارة)
    ما و غرب (به عربی: نحن والغرب)
    تفاوت‌های حق و لزوم ایجاد وحدت (حق الاختلاف و واجب وحدة الصف)
    مسئله فلسطین در میان چند راهی (الفلسطینیة فی مفترق الطرق)
    زن در قران و جامعه مسلمین (المرأة بین القرآن و واقع المسلمین)
    حقوق شهروندی در حکومت اسلامی (حقوق المواطنة فی الدولة الإسلامیة)
    آزادی‌های عمومی در حکومت اسلامی (الحریات العامة فی الدولة الإسلامیة)
    مکاشفه نزد ابن تیمیه (القدر عند ابن تیمیة)
    رویکرد سکولاریسم و جامعه مدنی (مقاربات فی العلمانیة و المجتمع المدنی)
    حرکت اسلامی و مسئله تغییر (الحرکة الإسلامیة و مسألة التغییر)
    تجربیات حرکت اسلامی در تونس (من تجربة الحرکة الإسلامیة فی تونس)
     
     


ویرایش این مطلب، یا ارسال نظر